Gerealiseerde projecten

VERTual

Het systeem genaamd VERTual (Virtual Environment Radiotherapy Training) is een virtuele versneller bestaande uit een 3D beamer, een projectiescherm, 3D brillen, een hand pendant (afstandsbediening), een computer en een audiosysteem. Door de software op de computer kunnen bestralingsplannen uit ons eigen planningssysteem via de beamer in 3D geprojecteerd worden. Met een 3D bril op lijkt het dan net of je bij een lineaire versneller staat.

Met behulp van de pendant kan de virtuele versneller op dezelfde wijze bediend worden als de echte versnellers.

Het systeem zal voor verschillende doeleinden gebruikt gaan worden, zoals het opleiden van leerlingen en stagiaires, bij -en nascholing van medewerkers, het testen van bestralingsplannen, innovatie en voorlichting. Een voorbeeld: Volgend jaar start Instituut Verbeeten met het gebruik van het nieuwe treatment planningsysteem Eclipse. VERTual zal daarbij een goed instrument zijn om nieuwe technieken die we in willen voeren uit te testen en over te brengen op de mensen die er mee moeten gaan werken.

De verwachte leveringsdatum is begin december 2011. Dit project wordt geheel gesponsord door Stichting Francinus de Wind en Stichting Verbeeten Fonds. Met dank aan alle betrokkenen die zich hiervoor hebben ingezet.

Link naar de website van VERTual: http://www.vertual.eu/

Verwendag voor kinderen met een ouder met kanker

Instituut Verbeeten gaat in 2012 voor de 2^e keer een verwendag organiseren voor kinderen met een ouder met kanker. Dit evenement biedt gezinnen een ontspannen dag en lotgenotencontact: even de zorgen rond de ziekte en behandeling vergeten en samen genieten! Gezinnen met kinderen in de leeftijd van 0 - 12 jaar met een ouder die kanker heeft / heeft gehad.

Indien u interesse hierin heeft of meer informatie wenst, kunt u contact opnemen met Linda van Rijen (rijen.v.l@bvi.nl)

Onderzoek naar stereotaxie bij hersenmetastasen

Stereotaxie bij hersentumoren wordt sinds januari 2009 uitgevoerd binnen Instituut Verbeeten. Dit is een moderne en zeer nauwkeurige bestralingsmethode waarbij in 3 bestralingen een hoge dosis gegeven wordt op een beperkt aantal hersenmetastasen. Deze methode stelt ons in staat om met minimale bijwerkingen een maximaal palliatief resultaat te bereiken bij patiënten met een vergevorderd stadium van kanker. De patiënten die deze palliatieve behandeling ondergaan, krijgen na de behandeling om de 3 maanden een follow up afspraak incl een MRI. Tijdens de follow up wordt er met behulp van de MRI beoordeeld of er sprake is van nieuwe uitzaaiingen en hoe de reactie op eerdere behandelingen is.

Het onderzoek richt zich vooral op bijwerkingen, lokale controle, overleving/prognostische factoren en een voorstel voor follow up op maat.

Na afronding van het onderzoek zullen de resultaten binnen Instituut Verbeeten gepresenteerd worden. Tevens worden de resultaten en de mogelijke aanpassingen in de follow up besproken in de werkgroep. Wellicht leidt dit tot wetenschappelijke output op Nederlands en Internationaal fora.

Ondersteuning realisatie Corporate Film Instituut Verbeeten voor externe doelgroepen

Er is steun gevraagd voor de realisatie van een Corporate Film. Deze film richt zich op professionals als verwijzers, specialisten, huisartsen, contacten op bestuursniveau, service clubs etc.

De opbrengst van de actie Tilburg SpinT & Typisch Tilburg, welke op 8 december 2010 geschonken is aan Verbeeten Fonds ter waarde van € 4500,- en een sponsorbijdrage vanuit het productiebedrijf zullen de kosten voor de opzet van de film niet geheel dekken. Voor het restantbedrag is een beroep gedaan op het Fonds.

Onderzoek non-hodgkin patiënten

In totaal worden jaarlijks ruim 2500 mensen in Nederland getroffen door de ziekte Non-Hodgkin, waarvan ongeveer een derde in een vroeg stadium (I en II) wordt gediagnosticeerd. Voor patiënten met een agressief Non-Hodgkin lymfoom in een vroeg stadium bedraagt de overlevingskans meer dan 80% na een behandeling met chemotherapie gevolgd door radiotherapie. In de loop der jaren werd een radiotherapeutische techniek ontwikkeld voor Non-Hodgkin lymfoom patiënten met stadium I en II, die meer gericht is op het bestralen van uitsluitend de aangedane gebieden. In dit onderzoek wordt deze nieuwe radiotherapeutische techniek vergeleken met de oude radiotherapeutische techniek. De verwachting is dat deze nieuwe techniek net zo veilig en effectief is als de oude techniek. Verder wordt er verondersteld dat er minder bijwerkingen van de radiotherapie zullen optreden bij patiënten die bestraald zijn met deze nieuwe techniek. Op deze manier kan de nieuwe radiotherapeutische techniek bijdragen aan een betere kwaliteit van leven bij deze patiënten. Dankzij de financiering door het Verbeeten Fonds kan dit onderzoek gerealiseerd worden.  

Dit project komt mede tot stand door de opbrengst van de hardloop- en wandelactie Verbeeten Ten Miles 2010.

Deelname website KankerWieHelpt.nl

De site www.kankerwiehelpt.nl is in het voorjaar 2010 gelanceerd en Instituut Verbeeten heeft hierbij aangehaakt. Deze nieuwe website is complementair aan de nieuwe website van Instituut Verbeeten, www.verbeeten.nl. Het geeft uitgebreide patiënteninformatie, ook over stappen in de behandeling die niet binnen Verbeeten plaatsvinden. De informatie overschrijdt de grenzen van het zorgpalet dat Instituut Verbeeten verzorgt, zoals bijvoorbeeld operaties.

Het KWF spant zich in voor geactualiseerde informatie.

Prostaatinteken project

Recent is een start gemaakt met een 12 maanden durend project: het intekenen van post-planning prostaatimplantaties.

In Instituut Verbeeten worden jaarlijks in samenwerking met de afdeling Urologie het TweeStedenziekenhuis een 60-tal patiënten met een prostaattumor behandeld met een zogeheten jodiumzaadjes implantatie. De radioactieve jodiumzaadjes bestralen de prostaat van binnenuit, waarbij een grote mate van sparing wordt bereikt van de gevoelige omliggende weefsels zoals de blaas en het rectum. Het radioactieve jodium-125 heeft een halveringstijd van ca. 60 dagen, waardoor de bestralingsdosis wordt afgegeven over een tamelijk lange periode van diverse maanden.

Direct na een implantatie kan er wat zwelling ontstaan van de prostaat door oedeemontwikkeling; deze zwelling verdwijnt weer binnen een paar weken. Maar het gevolg is wel dat een CT-scan indien die direct na de implantatie wordt gemaakt niet echt representatief is voor de gehele behandelperiode. Om die reden wordt bij alle prostaatpatiënten die behandeld zijn met deze methode 4 weken na de behandeling een nieuwe CT vervaardigd ten behoeve van de zogenaamde post-planningen. Een post-planning gemaakt op dat tijdstip is bedoeld om een zo accuraat mogelijke weergave te verkrijgen van de werkelijk gegeven dosis(verdeling) en ter analyse van de risico\'s van de stralenbelasting op de kritieke organen, m.n. blaas en rectum.

Het door Verbeeten Fonds gesteunde project behelst een uitwerking van de gegevens die vervat zitten in deze post-planning als ondersteuning van de analyse van de behandelresultaten.

Na het verkrijgen van de goedkeuring van het project door het bestuur van Verbeeten Fonds zijn enkele zaken uitgewerkt om een feitelijke start te kunnen maken: de software werd aangeschaft, deze werd op een nieuwe PC geïnstalleerd en er werden nieuwe contract afspraken gemaakt met de ‘specialisten brachytherapie\', de radiotherapeutisch laboranten die deze klus van ruim 400 analyses in het komende jaar gaan klaren en daarvoor enkele uren per week extra gaan werken. Een aanvullende training op het intekenen van deze CT-scans is inmiddels gegeven.

De klinische vragen die we onder andere beantwoord willen zien zijn:

- Hoe zit het met de dosisverdeling in relatie tot extreme klachten?

- Kunnen we achterhalen wat de oorzaak is waarom een patiënt dermate in de problemen komt dat een blaaskatheter geplaatst moet worden?

- Hoe zit het met de dosisverdeling in relatie tot een eventueel lokaal recidief?

- Als er een onderdosering is, waar zit deze en is dat altijd hetzelfde gebied?

- Is het aantal zaadjes nog aanwezig wat geïmplanteerd is?

Dankzij het Verbeeten Fonds kan er in juli 2011 met het feitelijke werk gestart worden. 

Verbeterde nauwkeurigheid van bestraling van borstkanker

Bij bestraling van borstkanker wordt de plaats van de tumor m.b.v. een CT-scan vastgelegd. Vervolgens worden met behulp van deze scan in de week voordat de bestraling begint via een \"treatment planning\" computersysteem de grootte en de richting van de verschillende bestralingsbundels bepaald, waarmee de tumor zal worden behandeld. De omvang van de bundels sluit binnen een aantal millimeter aan op de tumor zodat zo min mogelijk gezond weefsel wordt bestraald.

Tijdens de bestraling zelf, die veelal zo\'n 2 minuten duurt, ligt de patiënt op de rug, en worden de bestralingsbundels, die eerder zijn bepaald, op het tumorgebied gericht. Met beelden die tijdens de bestraling worden gemaakt, kan worden gecontroleerd of de bestralingsbundels optimaal op de tumor waren gericht.

In sommige gevallen geeft de ademhaling van de patiënt een zodanige beweging van de tumor, dat de bestralingsbundels (een deel van de bestraling) niet optimaal op de plaats van de tumor aansluiten. Eenvoudige controlemogelijkheden om dit te voorkomen voorafgaand aan de bestraling zijn momenteel niet beschikbaar.

Binnen het instituut is een idee ontwikkeld, waarmee die patiënten kunnen worden geselecteerd, waarvoor de beweging van de borst een nadelige invloed op de kwaliteit van de behandeling zou kunnen hebben. Hiervoor worden series beelden gebruikt die tijdens de bestraling worden gemaakt. Deze worden vervolgens - automatisch - zodanig geanalyseerd, dat deze controle eenvoudig kan worden uitgevoerd bij alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld. De resultaten van een dergelijke analyse kunnen vervolgens bij iedere individuele patiënt worden gebruikt om de omvang en/of richting van de bestralingsbundels aan te passen aan de ligging op de bestralingstafel.

Het fonds heeft een onderzoek* gefinancierd waarin is nagegaan of tijdens de behandeling die patiënten kunnen worden geselecteerd, waar aanpassing van de bestraling i.v.m. beweging van de tumor nodig is. Dit bleek inderdaad te kunnen. Een onderzoeker heeft vervolgens programmatuur ontwikkeld, waarmee een dergelijke selectie automatisch kan plaatsvinden. Inmiddels (augustus 2010) zijn al meerdere patiënten op deze manier onderzocht.

* Het onderzoek is gefinancierd met de opbrengst van de sponsoractie die tijdens de Tilburg Ten Miles in september 2009 ten behoeve van het Verbeeten Fonds is gehouden.

Zwangerschap en bestraling?

Hoewel kanker een ziekte van vooral oudere mensen is, komt het ook voor dat jonge patiënten moeten worden bestraald. Een enkele keer komt het zelfs voor dat een patiënte zwanger is. Ook bij bestraling van een tumor die niet in de buurt ligt van het ongeboren kind, bestaat er dan een risico op afwijkingen bij het kind. In zulke gevallen is het van groot belang om de stralendosis op de vrucht te kennen: met deze informatie kan het risico voor het kind worden ingeschat. Binnen het instituut is een model ontwikkeld waarmee voorafgaand aan een bestraling de patiënt kan worden geïnformeerd over de mogelijke gevolgen voor het kind. Arts en patiënt kunnen dan bepalen of een behandeling mogelijk is zonder of met aanvaardbare risico\'s voor het ongeboren kind. Omdat dit model ook voor andere gebruikers van belang is, heeft het Verbeeten Fonds de ontwikkeling van een computerprogramma gefinancierd waarmee - via het model - de stralingsdosis in het ongeboren kind kan worden berekend. Inmiddels wordt dit computerprogramma door meer dan 100 ziekenhuizen over de hele wereld gebruikt.

Hoe vertel ik het mijn kinderen?

Door twee verpleegkundigen van het TweeSteden ziekenhuis is een informatiefolder ontwikkeld, getiteld \"Vertel ik het mijn kinderen?\" In deze folder worden allerlei bronnen (literatuur, websites etc.) vermeld waar patiënten met kanker informatie kunnen vinden over de wijze waarop zij hun ziekte met hun kinderen kunnen bespreken. Het project heeft geresulteerd in een fraaie folder die waard was verspreid te worden onder huisartsen en specialisten. Het Verbeeten Fonds heeft het drukwerk van deze folder betaald.

Hoge nauwkeurigheid prostaatbestralingen

Het Verbeeten Fonds heeft de uitvoering mogelijk gemaakt van een onderzoek naar "prostaatmarkers". Bij patiënten met kanker in de prostaat kunnen (zeer) kleine metalen staafjes in de prostaat worden geïmplanteerd, die zichtbaar gemaakt kunnen worden op de bestralingsapparatuur. Op die manier kan de juiste houding van de patiënt tijdens de bestraling beter worden gecontroleerd, waardoor de prostaat met grote nauwkeurigheid kan worden bestraald. Omliggende organen als darm en blaas worden daardoor zo goed mogelijk gespaard bij de behandeling, zodat minder kans op complicaties ontstaat. Inmiddels wordt de techniek routinematig toegepast. Via presentaties op wetenschappelijke bijeenkomsten is er nodige aandacht aan de resultaten van de behandeling geschonken.

Ontspanning tijdens hyperthermie

Hyperthermie is een behandeling, waarbij de kankercellen door verwarming worden vernietigd. Op Instituut Verbeeten wordt deze behandeling van sommige patiënten toegepast. De patiënt en de kankercellen moeten aan specifieke eisen voldoen om de behandeling succesvol te laten zijn. De behandeling duurt doorgaans een uur. De duur van de behandeling (vaak 6 behandelingen van een uur in een periode van 3 weken) is vrij belastend voor de patiënt. Om de patiënt enige afleiding te bieden tijdens de behandeling heeft het Verbeeten Fonds de aanschaf van een radio met CD-speler, een TV en een videorecorder verzorgd. Daardoor kunnen patiënten eigen muziek of video meenemen, of kunnen een keuze maken uit de aanwezige muziek of films.

Voorlichting Nucleaire Geneeskunde

Nucleaire Geneeskunde is een specialisme dat diagnostische onderzoeken uitvoert bij patiënten met kanker, maar zich daarnaast ook richt op de gynaecologie, longen, cardiologie en orthopedie. Het gaat hier om korte, eenmalige contacten zodat patiënten snel informatie tot zich moeten kunnen nemen. Om hier op in te spelen heeft het Verbeeten Fonds geld beschikbaar gesteld om een informatiezuil aan te schaffen zodat patiënten ook zelf informatie kunnen zoeken.

Behandeling prostaatkanker in een vroeg stadium

Sinds enige jaren worden veel patiënten met kanker in de prostaat dat in een vroeg stadium is ontdekt, met jodiumzaadjes behandeld. Hierbij worden kleine, straling uitzendende zaadjes in de prostaat gebracht. Omdat de straling slechts op zeer korte afstand werkt, kunnen de kankercellen met hoge stralingsdosis behandeld worden. De belangrijkste voordelen zijn een lagere kans op complicaties en een korte behandelduur. Tot op heden zijn er ruim 300 patiënten op deze manier behandeld. Nauwkeurig wordt bijgehouden hoe de genezing verloopt. Het is bekend dat dit een effectieve behandeling is met een relatief goede prognose. Daarom kan pas na 5 à 10 jaar een goede uitspraak over de behandelingsresultaten worden gegeven. Voor analyse van eventuele complicaties en mogelijk andere, meer korte termijn effecten hoeft niet zo lang gewacht te worden. Het Fonds betaalt daarom mee aan een project om mogelijke neveneffecten al eerder te onderzoeken. Doel is om onder meer een presentatie op een internationaal congres te verzorgen. Ook de maatschap urologie van de Tilburgse ziekenhuizen betaalt mee aan dit onderzoek.

Behandeling blaaskanker met speciale bestraling

Bepaalde patiënten met kanker in de blaas krijgen een combinatie van uitwendige bestraling en een bestraling van alleen het deel van de blaas waar is geopereerd. Deze operaties vinden plaats in het ziekenhuis waar de patiënt is opgenomen, door de eigen uroloog samen met de radiotherapeut-oncoloog. Tijdens de ingreep worden enkele holle draadjes (tubes) in het operatiegebied achtergelaten. Op Instituut Verbeeten wordt later via deze tubes enkele draadjes van radioactief materiaal naar de oorspronkelijke plaats van de tumor geschoven. Op deze manier wordt lokaal een extra stralingsdosis gegeven. Na de bestraling kunnen de tubes eenvoudig worden verwijderd. In het patiëntdocumentatiesysteem van Instituut Verbeeten zijn gegevens van ca. 200 patiënten geregistreerd die deze behandeling in de afgelopen jaren hebben ondergaan. Het Fonds betaalt mee aan een onderzoek naar de effectiviteit van de behandeling, maar ook mogelijke complicaties voor deze patiënten worden onderzocht. Doel is om onder meer een presentatie een internationaal congres te verzorgen. Ook de maatschap urologie van de Tilburgse ziekenhuizen betaalt mee aan dit onderzoek.